Văn bản cũ bị lỗi font (.VnTime, VNI-Times): vì sao và cách đọc lại
Bạn mở một quyết định soạn từ những năm 2000 và thấy dòng tiêu đề thành:
Céng hßa X· héi Chñ nghÜa— văn bản gõ bằng bảng mã TCVN3 (font.VnTime,.VnTimeH…)Coäng hoøa Xaõ hoäi Chuû nghóa— văn bản gõ bằng bảng mã VNI (fontVNI-Times,VNI-Helve…)
Nội dung không mất. Chữ chỉ đang được đọc bằng sai bảng mã.
Vì sao chữ bị vỡ
Trước khi Unicode phổ biến, tiếng Việt trên máy tính dùng các bảng mã 8 bit: TCVN3 (còn gọi là ABC, chuẩn TCVN 5712:1993), VNI, VISCII… Mỗi bảng mã gán ký tự có dấu vào các ô mà bảng mã Latin dùng cho ký tự khác. Font .VnTime "vẽ" ô é thành chữ ộ, nên văn bản chỉ hiển thị đúng khi máy có đúng font đó.
Khi máy không có font cũ, hoặc phần mềm thay bằng một font Unicode như Times New Roman, các ô đó hiện lại đúng ký tự gốc của chúng: é, ß, ·… Đó là chuỗi ký tự lạ bạn thấy.
Có một điểm dễ làm hỏng văn bản: TCVN3 không lưu chữ hoa có dấu thành một ký tự. Chữ Ế được ghép từ một chữ cái gốc và một ký tự dấu riêng. Công cụ chuyển mã chỉ đổi từng ký tự một sẽ tạo ra chữ sai ở các dòng viết hoa, nhất là tiêu đề và quốc hiệu.
Cách đọc lại nội dung
- Cài lại font cũ để xem. Cách này chỉ giúp đọc trên máy của bạn. Gửi file cho người khác thì họ vẫn thấy lỗi.
- Chuyển mã sang Unicode bằng công cụ chuyển mã (ví dụ chức năng chuyển mã của bộ gõ). Chọn đúng bảng mã nguồn: TCVN3 nếu font tên bắt đầu bằng
.Vn, VNI nếu font tên bắt đầu bằngVNI-. Sau khi chuyển, đổi font sang một font Unicode và kiểm tra lại các dòng chữ hoa. - Mở bằng phần mềm tự nhận bảng mã. Văn Phòng vApp đọc tên font trong tệp
.doccũ, nhận ra bảng mã TCVN3 hoặc VNI và hiển thị nội dung bằng tiếng Việt Unicode. Tệp.doccũ mở ở chế độ chỉ xem; định dạng có thể đơn giản hơn bản gốc, nhưng chữ đọc được và sao chép được.
Nên giữ gì khi chuyển
- Giữ một bản sao tệp gốc trước khi chuyển mã.
- Sau khi chuyển, lưu thành
.docxvới font Unicode để người nhận đọc được trên mọi máy. - Kiểm tra kỹ số hiệu văn bản, ngày tháng và tên riêng: đây là những chỗ sai một dấu là sai nghĩa.
Bạn có một thư mục nhiều văn bản cũ cần chuyển một lần? Đó là việc nên làm theo lô, có kiểm tra, thay vì chuyển từng tệp. Văn Phòng vApp dùng miễn phí trên trình duyệt và trên máy tính.
Bài viết được soạn với sự hỗ trợ của AI; các thông tin về sản phẩm được đối chiếu với kiểm thử của ERPFit.
Nguồn: vi.wikipedia.org